XỬ LÝ TÀI SẢN CỦA CẶP NAM NỮ SỐNG CHUNG NHƯ VỢ CHỒNG NHƯNG KHÔNG ĐĂNG KÝ KẾT HÔN

Trong thực tế hiện nay, việc nam nữ chung sống với nhau như vợ chồng mà không thực hiện thủ tục đăng ký kết hôn diễn ra khá phổ biến. Trong quá trình chung sống, các bên thường cùng nhau tạo lập tài sản như nhà ở, quyền sử dụng đất, phương tiện đi lại hoặc các tài sản có giá trị khác. Tuy nhiên, khi quan hệ chung sống chấm dứt, việc xác định quyền sở hữu và phân chia tài sản thường phát sinh nhiều tranh chấp phức tạp. Do không tồn tại quan hệ hôn nhân hợp pháp nên việc giải quyết tài sản trong trường hợp này có những điểm khác biệt so với việc chia tài sản khi ly hôn.

Theo quy định của Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014, việc kết hôn phải được đăng ký tại cơ quan nhà nước có thẩm quyền. Nam nữ chung sống với nhau như vợ chồng mà không đăng ký kết hôn thì không làm phát sinh quyền và nghĩa vụ giữa vợ và chồng.

Điều này đồng nghĩa với việc khi chấm dứt việc chung sống, Tòa án sẽ không giải quyết theo chế độ tài sản của vợ chồng mà giải quyết theo các quy định riêng đối với trường hợp nam nữ không đăng ký kết hôn.

Nguyên tắc giải quyết tài sản khi chấm dứt việc chung sống

Điều 16 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014 quy định:

Quan hệ tài sản, nghĩa vụ và hợp đồng giữa nam nữ sống chung như vợ chồng mà không đăng ký kết hôn được giải quyết theo thỏa thuận của các bên.
Trường hợp không thỏa thuận được thì áp dụng các quy định của Bộ luật Dân sự và các quy định khác của pháp luật có liên quan.
Việc giải quyết phải bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của phụ nữ và con; công việc nội trợ và các công việc khác liên quan đến duy trì đời sống chung được coi như lao động có thu nhập.

Như vậy, pháp luật ưu tiên sự thỏa thuận của các bên. Chỉ khi không đạt được thỏa thuận thì Tòa án mới can thiệp để giải quyết.

Xác định tài sản riêng và tài sản chung

Tài sản riêng

Tài sản thuộc quyền sở hữu riêng của bên nào thì vẫn thuộc quyền sở hữu của bên đó.

Ví dụ:

Tiền có trước khi bắt đầu chung sống;
Nhà đất được cha mẹ tặng cho riêng;
Tài sản được thừa kế riêng;
Tài sản do một bên tự mình tạo lập và có căn cứ chứng minh.

Tài sản chung

Những tài sản được tạo lập trong thời gian chung sống bằng sự đóng góp của cả hai bên được xác định là tài sản chung theo phần.

Trong quá trình xét xử, Tòa án sẽ xem xét các yếu tố:

Mức độ đóng góp về tài sản;
Công sức lao động;
Thu nhập của mỗi bên;
Công việc nội trợ, chăm sóc con cái;
Việc quản lý, duy trì và phát triển khối tài sản.

Trong trường hợp không xác định được chính xác tỷ lệ đóng góp, Tòa án có thể căn cứ vào toàn bộ chứng cứ để xác định phần quyền sở hữu của mỗi người nhằm bảo đảm công bằng.

Việc nam nữ sống chung như vợ chồng mà không đăng ký kết hôn không làm phát sinh quan hệ hôn nhân hợp pháp. Khi chấm dứt việc chung sống, tài sản không được giải quyết theo chế độ tài sản của vợ chồng mà chủ yếu dựa trên thỏa thuận hoặc theo các quy định của Bộ luật Dân sự. Để bảo vệ quyền lợi của mình, các bên cần lưu giữ đầy đủ chứng cứ về nguồn gốc tài sản và quá trình đóng góp. Đồng thời, Tòa án sẽ xem xét toàn diện cả sự đóng góp về tài sản lẫn công sức nội trợ nhằm bảo đảm công bằng, đặc biệt là quyền và lợi ích hợp pháp của phụ nữ và trẻ em.

Hãy liên hệ để được tư vấn và hỗ trợ kịp thời: