PHÂN BIỆT HÀNH VI “ĐE DỌA DÙNG VŨ LỰC NGAY TỨC KHẮC” VÀ “ĐE DỌA SẼ DÙNG VŨ LỰC”

Trong thực tiễn xét xử các vụ án liên quan đến tài sản, đặc biệt là các vụ liên quan đến hành vi chiếm đoạt tài sản, việc phân biệt giữa “đe dọa dùng vũ lực ngay tức khắc” và “đe dọa sẽ dùng vũ lực” có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Chỉ một sự khác biệt nhỏ trong hành vi cũng có thể dẫn đến việc xác định sai tội danh, từ đó ảnh hưởng trực tiếp đến trách nhiệm hình sự của người phạm tội.

Vậy hai hành vi này được hiểu như thế nào và khác nhau ra sao theo quy định của pháp luật?

1. Khái quát về các tội danh liên quan

Theo quy định của Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017):

Tội cướp tài sản (Điều 168): là hành vi dùng vũ lực, đe dọa dùng vũ lực ngay tức khắc hoặc có hành vi khác làm cho người bị tấn công lâm vào tình trạng không thể chống cự được nhằm chiếm đoạt tài sản
Tội cưỡng đoạt tài sản (Điều 170): là hành vi đe dọa sẽ dùng vũ lực hoặc dùng thủ đoạn uy hiếp tinh thần nhằm chiếm đoạt tài sản

Hai tội danh này có điểm chung là đều nhằm mục đích chiếm đoạt tài sản, nhưng khác nhau ở mức độ và tính chất của hành vi đe dọa.

2. Thế nào là “đe dọa dùng vũ lực ngay tức khắc”?

Đây là hành vi đe dọa mà trong đó:

Việc dùng vũ lực có thể xảy ra ngay lập tức
Người bị hại tin rằng nếu không làm theo yêu cầu thì nguy hiểm sẽ xảy ra ngay
Sự đe dọa có cường độ mạnh, làm người bị hại không có khả năng chống cự, dẫn đến “tê liệt ý chí”.

Nói cách khác, đây là tình huống mà nạn nhân rơi vào trạng thái bị uy hiếp trực tiếp, không có thời gian suy nghĩ hay tìm cách thoát khỏi tình huống

Ví dụ : Bị người khác dùng dao dí vào cổ và yêu cầu giao tài sản ngay lập tức.

3. Thế nào là “đe dọa sẽ dùng vũ lực”?

Khác với trường hợp trên, hành vi này có đặc điểm:

Không mang tính tức thời
Việc sử dụng vũ lực có thể xảy ra trong tương lai
Người bị đe dọa vẫn có thời gian cân nhắc, suy nghĩ hoặc tìm cách xử lý

Đây là hành vi mang tính uy hiếp tinh thần, chưa đặt nạn nhân vào tình trạng nguy hiểm ngay lập tức

Ví dụ: đe dọa sẽ đánh, gây hại trong thời gian tới nếu không giao tài sản.

4. Sự khác nhau cơ bản giữa hai hành vi

4.1. Về thời điểm xảy ra:

“Đe dọa dùng lực ngay tức khắc” là xảy ra ngay lập tức
“Đe dọa sẽ dùng vũ lực” là sẽ không xảy ra ngay, có thể xảy ra trong tương lai

4.2. Về mức độ nguy hiểm:

Đe dọa ngay tức khắc có cường độ mạnh
Đe dọa sẽ dùng vũ lực có mức độ nhẹ hơn

4.3. Về khả năng chống cự của nạn nhân:

Trong trường hợp “ngay tức khắc”, làm tê liệt hoàn toàn ý chí kháng cự của người bị đe dọa
Trong trường hợp “sẽ dùng”, không hoàn toàn có khả năng khống chế ý chí của người bị đe dọa, người bị đe dọa còn có thời gian và điều kiện để lựa chọn những xử sự khác

4.4. Về tội danh:

Đe dọa dùng vũ lực ngay tức khắc → dấu hiệu của tội cướp tài sản
Đe dọa sẽ dùng vũ lực → dấu hiệu của tội cưỡng đoạt tài sản

Lưu ý: Giữa thời điểm đe dọa dùng vũ lực với thời điểm dùng vũ lực sẽ có một khoảng thời gian nhất định để người bị đe dọa có điều kiện suy nghĩ, cân nhắc để quyết định hành động. Đây là một trong những điểm cơ bản để phân biệt với đe dọa dùng vũ lực ngay tức khắc của hành vi cướp tài sản.

5. Ý nghĩa trong thực tiễn xét xử

Nhiều trường hợp, người phạm tội vừa có hành vi đe dọa vừa có cử chỉ mang tính bạo lực (như túm áo, áp sát hung khí), khiến ranh giới giữa hai tội danh trở nên rất mong manh.

Tòa án sẽ căn cứ vào:

Hoàn cảnh xảy ra hành vi
Mức độ nguy hiểm
Tâm lý của người bị hại
Khả năng xảy ra việc dùng vũ lực

để xác định hành vi thuộc trường hợp nào.

Việc xác định đúng bản chất hành vi có ý nghĩa quyết định trong việc định tội danh, bởi:

Tội cướp tài sản có mức hình phạt rất nghiêm khắc, có thể lên đến tù chung thân
Trong khi đó, tội cưỡng đoạt tài sản có mức hình phạt nhẹ hơn đáng kể

“Đe dọa dùng vũ lực ngay tức khắc” và “đe dọa sẽ dùng vũ lực” là hai hành vi có vẻ giống nhau nhưng lại khác biệt rất lớn về bản chất pháp lý. Việc phân biệt chính xác hai hành vi này không chỉ giúp xác định đúng tội danh mà còn đảm bảo việc áp dụng pháp luật được công bằng, đúng người, đúng tội.

————————————————————————————————————————————————

Hãy liên hệ để được tư vấn và hỗ trợ kịp thời: