Vợ/chồng có được ly hôn khi một bên đang chấp hành án tù không?

Trong thực tiễn giải quyết các vụ án hôn nhân và gia đình, không ít trường hợp vợ hoặc chồng đang đang chấp hành án tù. Khi đó, nhiều người đặt ra câu hỏi: Có ly hôn được không? Thủ tục thực hiện thế nào? Người đang ở trại giam có phải tham gia phiên tòa hay không?

Bài viết dưới đây sẽ làm rõ các vấn đề này theo quy định của pháp luật hiện hành.

1. Quyền ly hôn theo quy định pháp luật

Theo khoản 1 Điều 51 Luật Hôn nhân và Gia đình 2014:

Vợ, chồng hoặc cả hai người có quyền yêu cầu Tòa án giải quyết ly hôn.

Bên cạnh đó, theo Điều 56 Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2014, vợ hoặc chồng đều có quyền yêu cầu Tòa án giải quyết ly hôn khi có căn cứ cho thấy:

Vợ, chồng có hành vi bạo lực gia đình
Hoặc vi phạm nghiêm trọng quyền, nghĩa vụ của vợ, chồng

làm cho hôn nhân lâm vào tình trạng trầm trọng, đời sống chung không thể kéo dài, mục đích của hôn nhân không đạt được.

2. Có được ly hôn khi một bên đang ở tù không?

Quy định trên thể hiện rõ: ly hôn là quyền nhân thân cơ bản của mỗi cá nhân, không bị hạn chế bởi tình trạng pháp lý của người đó. Pháp luật hiện hành không có quy định nào cấm hoặc hạn chế việc ly hôn đối với người đang chấp hành án phạt tù.

Do đó:

Người đang chấp hành án phạt tù vẫn là chủ thể của quan hệ hôn nhân;
Vẫn là đương sự trong vụ án ly hôn;
Việc đang ở tù không làm mất quyền yêu cầu ly hôn của các bên.

3. Hình thức ly hôn

3.1. Giải quyết ly hôn thuận tình

Theo quy định pháp luật, ly hôn thuận tình đòi hỏi:

Cả hai vợ chồng cùng ký đơn;
Cả hai bên phải trực tiếp tham gia phiên hòa giải và thể hiện ý chí tự nguyện.

Trong khi đó, người đang chấp hành án phạt tù không thể trực tiếp ký đơn, không thể tham gia hòa giải theo thủ tục thông thường.

Về mặt lý thuyết, ly hôn thuận tình vẫn có thể thực hiện thông qua người đại diện hoặc luật sư, tuy nhiên trên thực tế rất khó thực hiện và ít được Tòa án chấp nhận.

Do đó, đa số trường hợp Tòa án giải quyết theo thủ tục ly hôn đơn phương.

3.2. Thực hiện ly hôn đơn phương

Ly hôn với người đang chấp hành án tù thường được giải quyết theo thủ tục ly hôn đơn phương.

Quyền yêu cầu ly hôn được quy định tại Điều 51 Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2014;
Căn cứ để Tòa án cho ly hôn được quy định tại Điều 56 Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2014, khi có cơ sở xác định:
- Hôn nhân lâm vào tình trạng trầm trọng;
- Đời sống chung không thể kéo dài;
- Mục đích hôn nhân không đạt được.

4. Người đang bị giam có phải tham gia phiên tòa ly hôn không?

Theo Công văn số 1083/VKSTC-V9 năm 2024 của Viện kiểm sát nhân dân tối cao về giải đáp vướng mắc trong công tác kiểm sát việc giải quyết các vụ việc dân sự, hôn nhân và gia thì:

Trong vụ án ly hôn, bị đơn đang bị tạm giam hoặc đang thi hành án tại trại giam thì Tòa án lấy lời khai của bị đơn tại trại tạm giam, trại giam bằng hình thức trực tiếp hoặc trực tuyến. Có thể yêu cầu trích xuất bị can để phục vụ xét xử.

Trường hợp bị đơn không thể có mặt tại phiên tòa và có đơn đề nghị xét xử vắng mặt thì Toà án xét xử vắng mặt họ theo quy định của pháp luật.

Như vậy, người đang chấp hành án tù không bắt buộc phải tham gia trực tiếp phiên tòa ly hôn.

5. Một số lưu ý quan trọng

Khi ly hôn trong trường hợp này, cần lưu ý:

Không thể lấy lý do “đang ở tù” để từ chối giải quyết ly hôn;
Cần chuẩn bị đầy đủ thông tin về nơi chấp hành án của bị đơn;
Thời gian giải quyết có thể kéo dài hơn do phải làm việc qua trại giam;

Nên trình bày rõ hành vi vi phạm pháp luật, bản án hình sự (nếu có) để làm căn cứ chứng minh mâu thuẫn hôn nhân đã trầm trọng.
Khi giải quyết con chung, việc một bên đang chấp hành án phạt tù là yếu tố bất lợi trong việc giành quyền trực tiếp nuôi con.
Có thể ủy quyền cho luật sư tham gia tố tụng; nguyên đơn không bắt buộc phải dự đầy đủ tất cả các buổi làm việc nếu có lý do chính đáng và có đơn đề nghị phù hợp.

Ly hôn với người đang bị tạm giam hoặc đang thi hành án tại trại giam là hoàn toàn hợp pháp và được Tòa án giải quyết theo quy định pháp luật.

————————————————————————————————————————————————

Hãy liên hệ để được tư vấn và hỗ trợ kịp thời: