THỜI HIỆU KHỞI KIỆN CHIA DI SẢN THỪA KẾ LÀ BAO LÂU?
Việc phân chia di sản thừa kế trên thực tế thường được các đồng thừa kế tự thỏa thuận với nhau. Tuy nhiên, khi phát sinh tranh chấp liên quan đến quyền sử dụng đất, nhà ở, tiền, tài sản hoặc quyền hưởng di sản thì các bên có thể khởi kiện yêu cầu Tòa án giải quyết. Khi đó, vấn đề được nhiều người quan tâm là: thời hiệu khởi kiện chia di sản thừa kế là bao lâu? Nếu đã hết thời hiệu thì còn được yêu cầu chia thừa kế hay không?
Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu rõ các quy định pháp luật hiện hành về thời hiệu thừa kế theo Bộ luật Dân sự 2015.
1. THỜI HIỆU KHỞI KIỆN CHIA DI SẢN THỪA KẾ LÀ GÌ?
Thời hiệu được hiểu là khoảng thời gian do pháp luật quy định mà khi kết thúc khoảng thời gian đó sẽ phát sinh hậu quả pháp lý đối với chủ thể có liên quan.
Trong lĩnh vực thừa kế, thời hiệu khởi kiện chia di sản thừa kế là khoảng thời gian mà người thừa kế có quyền yêu cầu Tòa án giải quyết việc phân chia di sản của người đã chết để lại.
Thông thường, việc thừa kế được thực hiện theo hai hình thức:
- Thừa kế theo di chúc;
- Thừa kế theo pháp luật.
Theo quy định tại Điều 623 Bộ luật Dân sự 2015:
- Đối với bất động sản: Thời hiệu yêu cầu chia di sản là 30 năm kể từ thời điểm mở thừa kế;
- Đối với động sản: Thời hiệu yêu cầu chia di sản là 10 năm kể từ thời điểm mở thừa kế.
Ví dụ:
- Nhà đất, quyền sử dụng đất là bất động sản → thời hiệu 30 năm;
- Tiền, xe máy, vàng, tài sản movable khác → thời hiệu 10 năm.
2. THỜI ĐIỂM TÍNH THỜI HIỆU THỪA KẾ
Theo quy định của pháp luật, thời điểm mở thừa kế là thời điểm người để lại di sản chết.
Việc xác định thời điểm chết có thể căn cứ vào:
- Giấy chứng tử;
- Quyết định tuyên bố chết của Tòa án;
- Xác nhận của cơ quan có thẩm quyền trong một số trường hợp đặc biệt như bệnh viện, tàu, máy bay, đơn vị quân đội…
Như vậy, thời hiệu khởi kiện chia di sản sẽ được tính từ ngày người để lại di sản chết.
Ví dụ:
Ông A mất năm 2000 và để lại quyền sử dụng đất. Thời hiệu yêu cầu chia di sản đối với mảnh đất này sẽ kéo dài đến năm 2030.
3. QUY ĐỊNH VỀ THỜI HIỆU THỪA KẾ
Điều 623 Bộ luật Dân sự 2015 quy định:
Thời hiệu để người thừa kế yêu cầu chia di sản là 30 năm đối với bất động sản, 10 năm đối với động sản kể từ thời điểm mở thừa kế.
Hết thời hạn này:
- Di sản thuộc về người thừa kế đang quản lý di sản;
- Nếu không có người thừa kế quản lý thì có thể thuộc về người chiếm hữu hợp pháp;
- Trường hợp không có người quản lý, chiếm hữu hợp pháp thì tài sản có thể thuộc về Nhà nước.
Đây là quy định rất quan trọng trong các vụ tranh chấp đất đai thừa kế kéo dài nhiều năm.
4. TÒA ÁN CÓ TỰ ĐỘNG ÁP DỤNG THỜI HIỆU KHÔNG?
Khoản 2 Điều 149 Bộ luật Dân sự 2015 quy định:
Tòa án chỉ áp dụng quy định về thời hiệu theo yêu cầu của một hoặc các bên đương sự.
Điều này có nghĩa:
- Dù đã hết thời hiệu;
- Nhưng nếu không có người yêu cầu áp dụng thời hiệu;
- Thì Tòa án vẫn có thể giải quyết vụ án chia thừa kế.
Đây là điểm rất quan trọng mà nhiều người không biết khi tham gia tranh chấp di sản.
5. HẬU QUẢ PHÁP LÝ KHI HẾT THỜI HIỆU KHỞI KIỆN THỪA KẾ
Khi hết thời hiệu yêu cầu chia di sản, tài sản sẽ được xử lý theo từng trường hợp cụ thể:
Trường hợp 1: Người thừa kế đang quản lý tài sản
Nếu người thừa kế đang trực tiếp quản lý, sử dụng di sản thì tài sản có thể thuộc về người đó.
Trường hợp 2: Người khác chiếm hữu hợp pháp
Nếu người đang sử dụng tài sản không phải là người thừa kế nhưng:
- Chiếm hữu ngay tình;
- Công khai;
- Liên tục;
- Đủ thời gian luật định;
thì có thể được xác lập quyền sở hữu theo quy định pháp luật.
Trường hợp 3: Không ai quản lý tài sản
Nếu không có ai quản lý, sử dụng hợp pháp thì tài sản có thể thuộc về Nhà nước.
6. NHỮNG LƯU Ý QUAN TRỌNG KHI TRANH CHẤP THỪA KẾ
Khi giải quyết tranh chấp di sản thừa kế, cần lưu ý:
- Xác định chính xác thời điểm mở thừa kế;
- Xác định loại tài sản là động sản hay bất động sản;
- Kiểm tra người đang quản lý, sử dụng tài sản;
- Xem xét việc cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất;
- Đánh giá có còn thời hiệu khởi kiện hay không;
- Yêu cầu áp dụng thời hiệu đúng thời điểm theo quy định pháp luật.
Trong nhiều trường hợp, việc xác định sai thời hiệu có thể ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi của người thừa kế.
————————————————————————————————————————————————
Hãy liên hệ để được tư vấn và hỗ trợ kịp thời:

