XÁC ĐỊNH NỢ CHUNG, NỢ RIÊNG CỦA VỢ/CHỒNG

Trong quan hệ hôn nhân, ngoài việc xác định tài sản chung và tài sản riêng thì việc phân định nghĩa vụ tài chính của vợ chồng cũng có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Thực tế cho thấy nhiều tranh chấp phát sinh khi một bên vay tiền, kinh doanh thua lỗ hoặc phát sinh nghĩa vụ dân sự nhưng bên còn lại không thừa nhận trách nhiệm thanh toán. Vì vậy, pháp luật Việt Nam đã có những quy định cụ thể nhằm xác định đâu là nợ chung và đâu là nợ riêng của vợ chồng.

1.Nợ chung của vợ chồng

Nợ chung của vợ chồng là khoản nghĩa vụ tài sản phát sinh nhằm phục vụ nhu cầu chung của gia đình hoặc do cả hai vợ chồng cùng xác lập, cùng thỏa thuận hoặc cùng hưởng lợi.

Theo quy định của pháp luật, vợ chồng phải liên đới chịu trách nhiệm đối với các khoản nợ chung. Điều này có nghĩa là chủ nợ có quyền yêu cầu cả hai hoặc một trong hai người thực hiện toàn bộ nghĩa vụ thanh toán.

Các trường hợp được xác định là nợ chung

Điều 37 Luật Hôn nhân Gia đình 2014 quy định về nghĩa vụ chung vè tài sản của vợ chồng bao gồm các trường hợp sau:

Nghĩa vụ phát sinh từ giao dịch do vợ chồng cùng thỏa thuận xác lập, nghĩa vụ bồi thường thiệt hại mà theo quy định của pháp luật vợ chồng cùng phải chịu trách nhiệm;
Nghĩa vụ do vợ hoặc chồng thực hiện nhằm đáp ứng nhu cầu thiết yếu của gia đình;
Nghĩa vụ phát sinh từ việc chiếm hữu, sử dụng, định đoạt tài sản chung;
Nghĩa vụ phát sinh từ việc sử dụng tài sản riêng để duy trì, phát triển khối tài sản chung hoặc để tạo ra nguồn thu nhập chủ yếu của gia đình;
Nghĩa vụ bồi thường thiệt hại do con gây ra mà theo quy định của Bộ luật dân sựthì cha mẹ phải bồi thường;
Nghĩa vụ khác theo quy định của các luật có liên quan.

2. Nợ riêng của vợ/chồng

Nợ riêng là khoản nghĩa vụ tài sản chỉ do một bên xác lập và không nhằm phục vụ lợi ích chung của gia đình. Người có nghĩa vụ riêng phải dùng tài sản riêng của mình để thanh toán.

Các trường hợp được xác định là nợ riêng

Điều 45 Luật Hôn nhân Gia đình 2014 quy định Vợ, chồng có các nghĩa vụ riêng về tài sản sau đây:

Nghĩa vụ của mỗi bên vợ, chồng có trước khi kết hôn;
Nghĩa vụ phát sinh từ việc chiếm hữu, sử dụng, định đoạt tài sản riêng, trừ trường hợp nghĩa vụ phát sinh trong việc bảo quản, duy trì, tu sửa tài sản riêng của vợ, chồng theo quy định tại khoản 4 Điều 44hoặc quy định tại khoản 4 Điều 37 của Luật này;
Nghĩa vụ phát sinh từ giao dịch do một bên xác lập, thực hiện không vì nhu cầu của gia đình;
Nghĩa vụ phát sinh từ hành vi vi phạm pháp luật của vợ, chồng.

3. Nguyên tắc xác định nợ chung hay nợ riêng

Trong thực tiễn xét xử, Tòa án căn cứ vào các yếu tố sau để xác định khoản nợ là nợ chung hay nợ riêng

a) Mục đích sử dụng khoản tiền vay

Đây là căn cứ quan trọng nhất. Nếu tiền vay phục vụ lợi ích chung gia đình thì có thể xác định là nợ chung.

b) Sự thỏa thuận của vợ chồng

Nếu cả hai cùng ký tên hoặc có sự đồng ý rõ ràng thì khả năng cao được xác định là nghĩa vụ chung.

c) Việc hưởng lợi từ khoản vay

Dù chỉ một người vay nhưng nếu cả gia đình cùng hưởng lợi thì vẫn có thể bị xem là nợ chung.

d) Chứng cứ chứng minh

Các tài liệu thường được xem xét gồm:

Hợp đồng vay;
Sao kê ngân hàng;
Tin nhắn, email;
Giấy biên nhận;
Lời khai của các bên;
Chứng từ sử dụng tiền.

Việc xác định nợ chung hay nợ riêng của vợ chồng có ý nghĩa rất quan trọng trong việc bảo vệ quyền lợi của các bên cũng như bảo đảm an toàn cho các giao dịch dân sự. Theo pháp luật Việt Nam, không phải mọi khoản nợ phát sinh trong thời kỳ hôn nhân đều là nợ chung. Để xác định chính xác cần xem xét mục đích vay, sự thỏa thuận giữa vợ chồng, lợi ích thực tế mà gia đình nhận được và các chứng cứ liên quan.

————————————————————————————————————————————————

Hãy liên hệ để được tư vấn và hỗ trợ kịp thời: