HẾT THỜI HIỆU THỪA KẾ CÓ MẤT QUYỀN KHỞI KIỆN KHÔNG

Trong thực tế, nhiều gia đình để việc phân chia di sản kéo dài qua nhiều năm, thậm chí hàng chục năm mới phát sinh tranh chấp. Khi đó, không ít người băn khoăn: nếu đã hết thời hiệu thừa kế thì còn có thể khởi kiện yêu cầu chia di sản hay không?

1. Thời hiệu thừa kế là gì?

Theo quy định của Bộ luật Dân sự 2015, thời hiệu thừa kế được hiểu là khoảng thời gian mà người thừa kế có quyền yêu cầu chia di sản hoặc xác nhận quyền thừa kế của mình.

Cụ thể theo quy định tại Điều 623 Bộ luật Dân sự 2015 thì:

Thời hiệu yêu cầu chia di sản đối với bất động sản là 30 năm kể từ thời điểm mở thừa kế;
Đối với động sản là 10 năm kể từ thời điểm mở thừa kế.

Thời điểm mở thừa kế được xác định là thời điểm người để lại di sản chết.

Ví dụ:

Cha mất năm 1990 để lại đất cho các con nhưng chưa chia;
Nếu là đất đai thì thời hiệu yêu cầu chia di sản sẽ kéo dài đến năm 2020.

2. Hết thời hiệu thừa kế thì còn được khởi kiện không?

Nhiều người cho rằng hết thời hiệu thì đồng nghĩa mất hoàn toàn quyền khởi kiện. Tuy nhiên, trên thực tế không phải mọi trường hợp đều như vậy.

Căn cứ tại khoản 2 Điều 184 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015 như sau:

2. Tòa án chỉ áp dụng quy định về thời hiệu theo yêu cầu áp dụng thời hiệu của một bên hoặc các bên với điều kiện yêu cầu này phải được đưa ra trước khi Tòa án cấp sơ thẩm ra bản án, quyết định giải quyết vụ việc.

Như vậy, có thể hiểu rằng tuy thời hiệu yêu cầu chia di sản thừa kế đã hết, nhưng nếu như không áp dụng quy định về thời hiệu thì vẫn có thể yêu cầu chia di sản thừa kế bất cứ lúc nào.

Người được hưởng lợi từ việc áp dụng thời hiệu có quyền từ chối áp dụng thời hiệu, trừ trường hợp việc từ chối đó nhằm mục đích trốn tránh thực hiện nghĩa vụ.

3. Trường hợp nào không áp dụng thời hiệu khởi kiện?

Theo quy định tại Điều 155 Bộ luật Dân sự 2015, Thời hiệu khởi kiện không áp dụng trong trường hợp sau đây:

Yêu cầu bảo vệ quyền nhân thân không gắn với tài sản;
Yêu cầu bảo vệ quyền sở hữu, trừ trường hợp Bộ luật này, luật khác có liên quan quy định khác;
Tranh chấp về quyền sử dụng đất theo quy định của Luật đất đai;
Trường hợp khác do luật quy định.

4. Di sản sẽ được giải quyết thế nào khi hết thời hiệu?

Sau khi hết thời hiệu yêu cầu chia di sản:

Nếu có người đang quản lý, sử dụng hợp pháp thì tài sản có thể thuộc về người đó;
Nếu các đồng thừa kế vẫn cùng quản lý, sử dụng thì tài sản có thể được xem là tài sản chung;
Nếu phát sinh tranh chấp, Tòa án sẽ xem xét nguồn gốc tài sản, quá trình quản lý, sử dụng và công sức đóng góp của các bên để giải quyết.

Trong nhiều vụ việc, dù không còn giải quyết theo quan hệ “chia thừa kế”, Tòa án vẫn có thể chia tài sản theo quy định về tài sản chung.

5. Một số lưu ý quan trọng

Không nên nhầm lẫn giữa “hết thời hiệu chia thừa kế” và “mất hoàn toàn quyền khởi kiện”;
Nhà đất do cha mẹ để lại nhưng các con cùng quản lý nhiều năm vẫn có thể phát sinh tranh chấp và được Tòa án giải quyết;
Việc xác định còn hay hết thời hiệu cần căn cứ vào từng loại tài sản và từng thời điểm cụ thể;
Cần thu thập đầy đủ giấy tờ về nguồn gốc tài sản, quá trình quản lý và sử dụng thực tế.

Hết thời hiệu thừa kế không đồng nghĩa với việc chắc chắn không còn quyền khởi kiện. Trong nhiều trường hợp, người có quyền lợi vẫn có thể yêu cầu Tòa án giải quyết tranh chấp theo quan hệ pháp luật khác như tranh chấp tài sản chung hoặc tranh chấp quyền sử dụng đất. Vì vậy, khi phát sinh tranh chấp liên quan đến di sản đã để lại nhiều năm, người dân nên tham khảo ý kiến luật sư để được đánh giá chính xác từng trường hợp cụ thể.

————————————————————————————————————————————————

Hãy liên hệ để được tư vấn và hỗ trợ kịp thời: