HẬU QUẢ PHÁP LÝ CỦA VIỆC TỪ CHỐI NHẬN DI SẢN THEO DI CHÚC

Trong thực tiễn giải quyết thừa kế, không ít trường hợp người được hưởng di sản theo di chúc lại lựa chọn từ chối nhận phần tài sản mà mình được hưởng. Vậy hậu quả pháp lý của việc từ chối nhận di sản theo di chúc là gì? Sau khi từ chối có thể thay đổi ý kiến hay tiếp tục được hưởng thừa kế theo pháp luật hay không?

1. Quyền từ chối nhận di sản theo quy định pháp luật

Theo Điều 620 Bộ luật Dân sự 2015:

Người thừa kế có quyền từ chối nhận di sản, trừ trường hợp việc từ chối nhằm trốn tránh việc thực hiện nghĩa vụ tài sản của mình đối với người khác.

Việc từ chối nhận di sản phải được lập thành văn bản và gửi đến người quản lý di sản, những người thừa kế khác, người được giao nhiệm vụ phân chia di sản để biết.

Việc từ chối nhận di sản phải được thể hiện trước thời điểm phân chia di sản.

Như vậy, pháp luật tôn trọng quyền định đoạt của người thừa kế đối với phần tài sản mà mình được hưởng. Tuy nhiên, để việc từ chối có giá trị pháp lý, người thừa kế cần đáp ứng đầy đủ điều kiện về hình thức và thời điểm thực hiện theo quy định.

2. Hậu quả pháp lý của việc từ chối nhận di sản theo di chúc

2.1. Người từ chối không còn quyền đối với phần di sản mà mình được hưởng theo di chúc

Khi văn bản từ chối nhận di sản hợp pháp được lập đúng quy định, người thừa kế sẽ không còn quyền đối với phần di sản mà mình được hưởng theo di chúc.

Trong nhiều trường hợp, nếu di chúc không có quy định thay thế cho người từ chối nhận di sản thì phần tài sản đó có thể được chia theo pháp luật

2.2. Phần di sản bị từ chối có thể được chia theo pháp luật

Theo khoản 2 Điều 650 Bộ luật Dân sự 2015 quy định: trường hợp người được chỉ định hưởng di sản theo di chúc từ chối nhận di sản thì phần di sản liên quan sẽ được chia theo pháp luật.

Điều này đồng nghĩa rằng, mặc dù tồn tại di chúc, nhưng nếu người được chỉ định hưởng di sản không nhận phần tài sản đó thì cơ chế thừa kế theo pháp luật có thể được áp dụng đối với phần di sản bị từ chối.

Ví dụ: Ông A để lại di chúc cho con trai là B hưởng toàn bộ căn nhà. Sau khi ông A mất, B lập văn bản từ chối nhận di sản. Nếu di chúc không quy định người thay thế, căn nhà có thể được chia theo hàng thừa kế theo pháp luật của ông A.

3. Quyền được hưởng thừa kế theo pháp luật

Khoản 1 Điều 650 Bộ luật Dân sự 2015 quy định:

1. Thừa kế theo pháp luật được áp dụng trong trường hợp sau đây:

a) Không có di chúc;

b) Di chúc không hợp pháp;

c) Những người thừa kế theo di chúc chết trước hoặc chết cùng thời điểm với người lập di chúc; cơ quan, tổ chức được hưởng thừa kế theo di chúc không còn tồn tại vào thời điểm mở thừa kế;

d) Những người được chỉ định làm người thừa kế theo di chúc mà không có quyền hưởng di sản hoặc từ chối nhận di sản.

Như vậy, khi người thừa kế theo di chúc từ chối nhận di sản nhưng thuộc hàng thừa kế theo pháp luật thì vẫn được nhận phần di sản chia theo pháp luật. Trừ trường hợp tiếp tục có văn bản từ chối nhận di sản thừa kế theo pháp luật

4. Có được thay đổi ý kiến sau khi đã từ chối nhận di sản không?

Theo Điều 620 Bộ luật Dân sự 2015, việc từ chối nhận di sản phải được lập thành văn bản và thực hiện trước thời điểm phân chia di sản.

Như vậy, khi văn bản từ chối đã được lập hợp pháp, tự nguyện và có giá trị pháp lý thì người thừa kế thường không thể thay đổi ý chí để nhận lại phần di sản đã từ chối.

Trong thực tế, nếu di sản đã được phân chia cho người khác thì yêu cầu nhận lại tài sản rất khó được chấp nhận. Tuy nhiên, người từ chối vẫn có thể yêu cầu Tòa án tuyên văn bản vô hiệu nếu chứng minh được việc ký văn bản do bị lừa dối, cưỡng ép, đe dọa hoặc không nhận thức, làm chủ được hành vi tại thời điểm xác lập.

5. Một số lưu ý quan trọng khi từ chối nhận di sản

Việc từ chối nhận di sản phải được lập thành văn bản;
Nên thực hiện công chứng hoặc chứng thực để bảo đảm giá trị pháp lý;
Văn bản từ chối cần được lập trước thời điểm phân chia di sản;
Không được lợi dụng việc từ chối nhận di sản để trốn tránh nghĩa vụ trả nợ;
Cần cân nhắc kỹ hậu quả pháp lý trước khi ký văn bản từ chối.

Từ chối nhận di sản theo di chúc là quyền của người thừa kế được pháp luật ghi nhận. Tuy nhiên, hành vi này có thể kéo theo nhiều hậu quả pháp lý quan trọng liên quan đến quyền hưởng di sản, việc áp dụng thừa kế theo pháp luật cũng như khả năng thay đổi ý chí sau này.

Do đó, trước khi lập văn bản từ chối nhận di sản, người thừa kế nên tìm hiểu kỹ quy định pháp luật và tham khảo ý kiến luật sư để tránh phát sinh tranh chấp hoặc mất quyền lợi không mong muốn.

————————————————————————————————————————————————

Hãy liên hệ để được tư vấn và hỗ trợ kịp thời: