Chồng đang chấp hành án phạt tù, vợ có quyền đơn phương ly hôn không?

Trong thực tế, không ít trường hợp người chồng phải chấp hành hình phạt tù, khiến quan hệ hôn nhân rơi vào tình trạng rạn nứt, đời sống chung không thể duy trì. Khi đó, nhiều người đặt câu hỏi liệu người vợ có quyền yêu cầu ly hôn đơn phương hay không.

1. Vợ có quyền yêu cầu ly hôn khi chồng đang chấp hành án phạt tù

Pháp luật hiện hành không có quy định nào cấm ly hôn đối với trường hợp một bên vợ hoặc chồng đang thi hành án phạt tù. Theo khoản 1 Điều 51 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014:

“Vợ, chồng hoặc cả hai người có quyền yêu cầu Tòa án giải quyết ly hôn.”

Như vậy, dù người chồng đang bị giam giữ hoặc đang chấp hành án phạt tù, người vợ vẫn có quyền nộp đơn yêu cầu Tòa án giải quyết ly hôn theo thủ tục đơn phương.

2. Điều kiện để Tòa án chấp nhận yêu cầu ly hôn đơn phương

Không phải mọi trường hợp yêu cầu ly hôn đơn phương đều được chấp nhận. Theo Điều 4 Nghị quyết 01/2024/NQ-HĐTP, Tòa án sẽ xem xét cho ly hôn khi có căn cứ chứng minh:

Vợ hoặc chồng có hành vi bạo lực gia đình; hoặc
Vi phạm nghiêm trọng quyền, nghĩa vụ của vợ, chồng” là vi phạm quy định của Luật Hôn nhân và gia đình về quyền, nghĩa vụ của vợ, chồng dẫn đến xâm phạm nghiêm trọng đến quyền, lợi ích hợp pháp của người kia.
Hôn nhân lâm vào tình trạng trầm trọng, đời sống chung không thể kéo dài, mục đích của hôn nhân không đạt được là thuộc một trong các trường hợp sau đây:-Không có tình nghĩa vợ chồng, ví dụ: vợ, chồng không thương yêu, quý trọng, chăm sóc, giúp đỡ nhau; vợ, chồng sống ly thân, bỏ mặc vợ hoặc chồng;
-Vợ, chồng có quan hệ ngoại tình;

– Vợ, chồng xúc phạm nhau, làm tổn hại đến danh dự, nhân phẩm, uy tín, tổn thất về tinh thần hoặc gây thương tích, tổn hại đến sức khỏe của nhau;

-Không bình đẳng về quyền, nghĩa vụ giữa vợ, chồng; không tôn trọng quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo của vợ, chồng; không giúp đỡ, tạo điều kiện cho nhau phát triển.

Việc người chồng phải chấp hành án phạt tù không đương nhiên là căn cứ để ly hôn. Tuy nhiên, trong nhiều trường hợp, việc bị kết án tù kéo dài có thể dẫn đến việc không thể thực hiện nghĩa vụ của người chồng đối với gia đình, làm cho quan hệ hôn nhân thực tế không còn khả năng duy trì. Đây là yếu tố để Tòa án xem xét, đánh giá tình trạng hôn nhân cụ thể của các bên.

3. Hồ sơ ly hôn đơn phương khi chồng đang đi tù

Người vợ có nhu cầu ly hôn đơn phương cần chuẩn bị hồ sơ gồm:

Đơn khởi kiện yêu cầu ly hôn theo mẫu của Tòa án;
Bản chính Giấy chứng nhận đăng ký kết hôn;
Bản sao có chứng thực Căn cước công dân hoặc Chứng minh nhân dân của vợ và chồng;
Bản sao có chứng thực giấy khai sinh của con (nếu có con chung);
Tài liệu, chứng cứ về tài sản chung, nợ chung (nếu có tranh chấp);
Giấy tờ chứng minh chồng đang chấp hành án phạt tù như bản án hình sự, quyết định thi hành án hoặc xác nhận của cơ sở giam giữ.

4. Tòa án nào có thẩm quyền giải quyết?

Theo Điều 35 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung 2025), tranh chấp ly hôn thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án nhân dân khu vực có thẩm quyền, trừ những trường hợp thuộc thẩm quyền của Tòa án cấp tỉnh theo luật định.

Bên cạnh đó, điểm a khoản 1 Điều 39 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung 2025) quy định:

Tòa án nơi bị đơn cư trú hoặc làm việc có thẩm quyền giải quyết theo thủ tục sơ thẩm đối với các tranh chấp về hôn nhân và gia đình.

Do đó, đối với trường hợp chồng đang chấp hành án phạt tù, người vợ có thể nộp đơn tại Tòa án nhân dân có thẩm quyền theo nơi cư trú của người chồng trước khi chấp hành án hoặc nơi người chồng đang chấp hành hình phạt tù theo hướng dẫn của cơ quan tiến hành tố tụng trong từng trường hợp cụ thể.

5. Kết luận

Người chồng đang chấp hành án phạt tù không làm mất đi quyền yêu cầu ly hôn của người vợ. Nếu có căn cứ cho thấy quan hệ hôn nhân đã lâm vào tình trạng trầm trọng, đời sống chung không thể tiếp tục và mục đích hôn nhân không đạt được, người vợ hoàn toàn có thể khởi kiện yêu cầu ly hôn đơn phương tại Tòa án có thẩm quyền

————————————————————————————————————————————————————————

Hãy liên hệ để được tư vấn và hỗ trợ kịp thời: