Ly hôn thì khoản nợ do một bên vay được chia thế nào?

Khi giải quyết ly hôn, ngoài việc phân chia tài sản chung và quyền nuôi con, việc xác định ai là người phải trả khoản nợ phát sinh trong thời kỳ hôn nhân cũng là vấn đề khiến nhiều cặp vợ chồng tranh cãi.

Không ít trường hợp chỉ một người đứng tên vay tiền nhưng khi ly hôn, bên còn lại vẫn bị yêu cầu cùng trả nợ. Vậy pháp luật quy định như thế nào?

1. Khoản nợ nào được coi là nợ chung của vợ chồng?

Theo Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2014, vợ chồng có trách nhiệm liên đới thực hiện các nghĩa vụ chung về tài sản.

Thông thường, khoản vay sẽ được xác định là nợ chung nếu thuộc một trong các trường hợp sau:

Hai vợ chồng cùng ký hợp đồng vay.
Một người đứng tên vay nhưng khoản tiền được sử dụng để đáp ứng nhu cầu thiết yếu của gia đình như ăn ở, chữa bệnh, học tập, sinh hoạt.
Khoản vay phục vụ hoạt động sản xuất, kinh doanh chung của vợ chồng.
Người còn lại biết, đồng ý hoặc cùng hưởng lợi từ khoản vay.
Khoản vay nhằm tạo lập, duy trì hoặc phát triển khối tài sản chung.

Đối với những khoản nợ này, khi ly hôn, vợ và chồng vẫn phải có trách nhiệm thanh toán, kể cả khi chỉ một người là người ký giấy vay.

2. Khi nào khoản vay là nợ riêng?

Không phải mọi khoản vay phát sinh trong thời kỳ hôn nhân đều là nợ chung.

Khoản vay có thể được xác định là nợ riêng nếu:

Một bên tự ý vay tiền mà người còn lại không biết, không đồng ý.
Tiền vay chỉ phục vụ nhu cầu cá nhân, không vì lợi ích của gia đình.
Khoản vay phát sinh từ hành vi vi phạm pháp luật hoặc phục vụ mục đích trái pháp luật.
Tiền vay dùng để đánh bạc, cá độ, đầu tư rủi ro vì lợi ích cá nhân hoặc chi tiêu riêng mà không liên quan đến cuộc sống chung.

Trong những trường hợp này, người trực tiếp vay tiền thường phải tự chịu trách nhiệm thanh toán khoản nợ.

3. Chỉ một người ký giấy vay thì người còn lại có phải trả không?

Đây là một trong những hiểu lầm phổ biến.

Việc chỉ một người đứng tên vay tiền không đồng nghĩa đó là nợ riêng.

Tòa án sẽ xem xét nhiều yếu tố như:

Mục đích vay tiền.
Khoản tiền đã được sử dụng vào việc gì.
Người còn lại có biết hoặc đồng ý hay không.
Gia đình có cùng hưởng lợi từ khoản vay hay không.
Các chứng cứ do các bên cung cấp.

Nếu chứng minh được khoản tiền được sử dụng vì lợi ích chung của gia đình thì cả hai vợ chồng vẫn có thể phải cùng thực hiện nghĩa vụ trả nợ.

4. Ai có trách nhiệm chứng minh?

Trong các vụ án ly hôn có tranh chấp về nghĩa vụ trả nợ, chứng cứ đóng vai trò rất quan trọng.

Người cho rằng khoản vay là nợ chung hoặc nợ riêng cần cung cấp các tài liệu như:

Hợp đồng vay tiền.
Giấy nhận nợ.
Sao kê chuyển khoản.
Chứng từ thanh toán.
Hóa đơn mua bán.
Tin nhắn, email, ghi âm trao đổi.
Các tài liệu chứng minh mục đích sử dụng khoản vay.

Tòa án sẽ căn cứ vào toàn bộ chứng cứ để xác định trách nhiệm của từng bên.

5. Sau khi ly hôn, chủ nợ có quyền yêu cầu cả hai người trả nợ không?

Nếu khoản vay được xác định là nghĩa vụ tài sản chung của vợ chồng, chủ nợ vẫn có quyền yêu cầu cả hai người thực hiện nghĩa vụ thanh toán theo quy định của pháp luật.

Việc hai vợ chồng đã ly hôn không làm chấm dứt nghĩa vụ trả nợ đối với khoản nợ chung, trừ trường hợp chủ nợ đồng ý thay đổi nghĩa vụ hoặc có thỏa thuận khác theo quy định pháp luật.

Ngược lại, nếu khoản vay được xác định là nợ riêng, chủ nợ chỉ có quyền yêu cầu người vay thực hiện nghĩa vụ thanh toán.

6. Làm gì để hạn chế tranh chấp về nợ khi ly hôn?

Để tránh phát sinh tranh chấp, vợ chồng nên:

Lưu giữ đầy đủ hợp đồng vay và chứng từ liên quan.
Ghi rõ mục đích sử dụng khoản vay.
Khi vay số tiền lớn, nên có sự thống nhất và thể hiện bằng văn bản nếu cả hai cùng chịu trách nhiệm.
Theo dõi việc sử dụng khoản vay và lưu giữ các chứng từ thanh toán.
Khi giải quyết ly hôn, cần kê khai đầy đủ các khoản nợ để Tòa án xem xét, giải quyết cùng trong vụ án.

Kết luận

Không phải mọi khoản nợ do một bên đứng tên vay trong thời kỳ hôn nhân đều là nợ riêng. Điều quan trọng là mục đích sử dụng khoản tiền và việc khoản vay đó có phục vụ lợi ích chung của gia đình hay không.

———————————————————————————————————————————————————

Hãy liên hệ để được tư vấn và hỗ trợ kịp thời: