QUYỀN TỰ DO NGÔN LUẬN VÀ NHỮNG LƯU Ý QUAN TRỌNG

Tự do ngôn luận trên mạng xã hội: Quyền của công dân nhưng không phải là quyền vô giới hạn

Trong thời đại số, mạng xã hội đã trở thành nơi mọi người chia sẻ quan điểm, trao đổi thông tin và bày tỏ chính kiến về các vấn đề của đời sống. Chỉ với một chiếc điện thoại thông minh, mỗi cá nhân đều có thể đăng tải bài viết, bình luận hoặc phát trực tiếp đến hàng nghìn, thậm chí hàng triệu người.

Tuy nhiên, nhiều người vẫn cho rằng mạng xã hội là “không gian riêng” nên có thể phát ngôn tùy ý mà không phải chịu trách nhiệm pháp lý. Đây là một quan niệm hoàn toàn sai lầm. Quyền tự do ngôn luận được pháp luật Việt Nam bảo vệ, nhưng việc thực hiện quyền này phải trong khuôn khổ pháp luật và không được xâm phạm đến quyền, lợi ích hợp pháp của người khác.

Quyền tự do ngôn luận được pháp luật Việt Nam ghi nhận

Hiến pháp năm 2013 quy định công dân có quyền tự do ngôn luận, tự do báo chí, tiếp cận thông tin, hội họp, lập hội và biểu tình theo quy định của pháp luật.

Điều đó có nghĩa là mỗi cá nhân đều có quyền:

Bày tỏ quan điểm, ý kiến của mình.
Góp ý, phản biện các vấn đề xã hội.
Chia sẻ thông tin, kiến thức và kinh nghiệm.
Thảo luận các chính sách, pháp luật và các vấn đề được xã hội quan tâm.

Mạng xã hội chính là một trong những phương tiện để thực hiện quyền này.

Tự do ngôn luận không đồng nghĩa với quyền nói bất cứ điều gì

Pháp luật không bảo vệ những hành vi lợi dụng quyền tự do ngôn luận để xâm phạm quyền và lợi ích của tổ chức, cá nhân khác.

Một số hành vi thường gặp có thể dẫn đến trách nhiệm pháp lý gồm:

Đăng tải thông tin sai sự thật.
Vu khống, xúc phạm danh dự, nhân phẩm của người khác.
Xuyên tạc, bịa đặt thông tin.
Kích động bạo lực, gây mất trật tự xã hội.
Tiết lộ bí mật đời tư hoặc bí mật của cá nhân khi chưa được đồng ý.
Đăng tải thông tin thuộc bí mật nhà nước hoặc các nội dung bị pháp luật cấm.

Ngay cả khi người đăng cho rằng mình chỉ “chia sẻ lại”, “nghe nói”, “copy từ người khác” thì vẫn có thể phải chịu trách nhiệm nếu hành vi đó gây thiệt hại hoặc vi phạm quy định của pháp luật.

Những trách nhiệm pháp lý có thể phải đối mặt

Tùy tính chất và mức độ vi phạm, người sử dụng mạng xã hội có thể phải chịu một hoặc nhiều loại trách nhiệm sau:

Xử phạt vi phạm hành chính

Đối với các hành vi cung cấp, chia sẻ thông tin giả, thông tin sai sự thật, xúc phạm danh dự, nhân phẩm của cá nhân hoặc tổ chức trên môi trường mạng, người vi phạm có thể bị xử phạt vi phạm hành chính theo quy định của pháp luật.

Theo quy định mới nhất từ Nghị định 174/2026/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 01/7/2026. Mức phạt khi đưa các thông tin sai sự thật lên mạng xã hội là 10.000.000đ – 15.000.000đ đối với cá nhân và từ 20.000.000đ – 30.000.000đ đối với tổ chức.

Bồi thường thiệt hại dân sự

Nếu việc đăng tải thông tin làm ảnh hưởng đến uy tín, danh dự, nhân phẩm hoặc gây thiệt hại về tài sản cho người khác thì người vi phạm có thể phải:

Xin lỗi, cải chính công khai.
Bồi thường thiệt hại vật chất.
Bồi thường tổn thất về tinh thần theo quy định của Bộ luật Dân sự năm 2015.

Trách nhiệm hình sự

Trong những trường hợp nghiêm trọng, người đăng tải thông tin trên mạng xã hội còn có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự đối với các tội danh tương ứng theo Bộ luật Hình sự năm 2015 (được sửa đổi, bổ sung), như tội vu khống, tội làm nhục người khác hoặc các tội danh khác nếu đủ yếu tố cấu thành.

Làm gì để sử dụng mạng xã hội đúng pháp luật?

Để bảo vệ quyền lợi của chính mình cũng như tránh các rủi ro pháp lý, người sử dụng mạng xã hội nên:

Kiểm chứng thông tin trước khi đăng hoặc chia sẻ.
Không xúc phạm, công kích cá nhân bằng lời lẽ thiếu văn hóa.
Không lan truyền tin đồn chưa được kiểm chứng.
Tôn trọng quyền riêng tư của người khác.
Chỉ đăng tải các thông tin có căn cứ, trung thực và khách quan.
Cân nhắc hậu quả pháp lý trước mỗi bài đăng hoặc bình luận.

Tự do ngôn luận là một trong những quyền cơ bản của công dân và đóng vai trò quan trọng trong một xã hội dân chủ, văn minh. Tuy nhiên, quyền này không phải là “tấm vé miễn trách nhiệm” để phát ngôn tùy tiện trên mạng xã hội.

Mỗi bài viết, bình luận hay lượt chia sẻ đều có thể tạo ra những tác động rất lớn đối với cộng đồng và đối với chính người đăng tải. Vì vậy, sử dụng mạng xã hội một cách có trách nhiệm, tôn trọng sự thật và tuân thủ pháp luật không chỉ giúp bảo vệ quyền lợi của người khác mà còn bảo vệ chính bản thân mình trước những rủi ro pháp lý không đáng có.

———————————————————————————————————————————————————

Hãy liên hệ để được tư vấn và hỗ trợ kịp thời: