Cho người thân vay tiền không giấy tờ, có đòi được không?

Trong thực tế, nhiều người sẵn sàng cho anh em, họ hàng hoặc bạn bè thân thiết vay tiền mà không lập giấy vay, không ký hợp đồng vì tin tưởng nhau. Tuy nhiên, khi đến hạn mà người vay không trả hoặc cố tình né tránh, bên cho vay mới băn khoăn: Cho người thân vay tiền không có giấy tờ thì có đòi lại được không?

Câu trả lời là Có thể, nếu người cho vay có đủ căn cứ chứng minh đã phát sinh quan hệ vay tài sản giữa hai bên.

1. Pháp luật có bắt buộc phải lập giấy vay tiền không?

Theo Bộ luật Dân sự năm 2015, hợp đồng vay tài sản là sự thỏa thuận giữa các bên, theo đó bên cho vay giao tài sản cho bên vay và bên vay có nghĩa vụ hoàn trả khi đến hạn.

Pháp luật không bắt buộc hợp đồng vay tiền phải được lập thành văn bản. Vì vậy, việc cho vay bằng lời nói giữa người thân vẫn có thể được công nhận nếu đáp ứng đầy đủ các điều kiện có hiệu lực của giao dịch dân sự.

Tuy nhiên, khi xảy ra tranh chấp thì người cho vay phải có trách nhiệm chứng minh khoản tiền đó là tiền cho vay, không phải tiền cho, tặng hoặc hỗ trợ.

2. Không có giấy vay tiền thì chứng minh bằng cách nào?

Trong nhiều vụ án tranh chấp vay tài sản, Tòa án không chỉ căn cứ vào giấy vay tiền mà còn xem xét nhiều loại chứng cứ khác.

Người cho vay có thể sử dụng:

Sao kê chuyển khoản ngân hàng.
Nội dung chuyển khoản ghi “vay tiền”, “cho vay”, “mượn tiền”…
Tin nhắn Zalo, Messenger, SMS hoặc Email trao đổi về việc vay và trả nợ.
Bản ghi âm cuộc gọi (được thu thập hợp pháp).
Người làm chứng biết việc giao nhận tiền.
Việc người vay từng trả một phần tiền hoặc lãi.
Các tài liệu khác thể hiện người vay đã thừa nhận khoản nợ.

Những chứng cứ này khi được xem xét tổng hợp vẫn có thể đủ cơ sở để Tòa án xác định quan hệ vay tài sản.

3. Cho người thân vay tiền mặt thì có đòi được không?

Đây là trường hợp thường gặp nhất.

Nếu giao tiền mặt mà không lập giấy vay, việc chứng minh sẽ khó hơn so với chuyển khoản. Tuy nhiên, người cho vay vẫn có thể đòi lại tiền nếu có các chứng cứ khác như:

Tin nhắn người vay xác nhận đã nhận tiền.
Ghi âm cuộc nói chuyện về khoản vay.
Người làm chứng trực tiếp chứng kiến việc giao tiền.
Người vay từng hứa trả nợ hoặc xin gia hạn.

Việc không có giấy vay không đồng nghĩa với việc mất hoàn toàn quyền khởi kiện.

4. Người thân phủ nhận việc vay thì phải làm sao?

Không ít trường hợp sau khi xảy ra mâu thuẫn, người vay cho rằng:

Khoản tiền đó là được cho.
Là tiền biếu, tặng.
Là tiền góp vốn làm ăn.
Là tiền hỗ trợ trong gia đình.

Khi đó, người cho vay cần cung cấp các chứng cứ chứng minh mục đích giao tiền là cho vay chứ không phải tặng cho.

Nếu chứng cứ đủ thuyết phục, Tòa án vẫn có thể buộc người vay phải thực hiện nghĩa vụ trả nợ theo quy định của pháp luật.

5. Có thể khởi kiện người thân để đòi nợ không?

Pháp luật không phân biệt người vay là người thân hay người ngoài.

Nếu đã đến hạn thanh toán nhưng người vay cố tình không trả hoặc trốn tránh nghĩa vụ, người cho vay có quyền khởi kiện tại Tòa án có thẩm quyền để yêu cầu:

Buộc trả toàn bộ số tiền gốc.
Thanh toán tiền lãi (nếu có thỏa thuận hoặc pháp luật quy định).
Thanh toán lãi do chậm thực hiện nghĩa vụ trả tiền theo quy định của Bộ luật Dân sự.

Tòa án sẽ căn cứ vào toàn bộ tài liệu, chứng cứ và lời khai của các bên để giải quyết vụ việc.

6. Làm thế nào để tránh tranh chấp khi cho người thân vay tiền?

Nhiều người ngại lập giấy vay vì sợ mất lòng người thân. Tuy nhiên, việc lập văn bản không phải là thiếu tin tưởng mà là cách bảo vệ quyền lợi của cả hai bên.

Để hạn chế rủi ro, bạn nên:

Lập giấy vay tiền hoặc hợp đồng vay, dù chỉ là văn bản viết tay.
Ghi rõ số tiền, thời hạn trả, lãi suất (nếu có).
Khi chuyển khoản, ghi rõ nội dung “Cho vay”, “Vay tiền”.
Lưu giữ toàn bộ tin nhắn, email và chứng từ giao nhận tiền.
Đối với khoản vay lớn, nên có người làm chứng hoặc yêu cầu ký nhận.

Những bước đơn giản này sẽ giúp việc giải quyết tranh chấp trở nên thuận lợi hơn nếu phát sinh.

Kết luận

Cho người thân vay tiền không có giấy tờ vẫn có thể đòi lại được, nhưng người cho vay phải có chứng cứ chứng minh việc vay tiền đã thực sự xảy ra. Càng có nhiều tài liệu như sao kê ngân hàng, tin nhắn, ghi âm hoặc người làm chứng thì khả năng bảo vệ quyền lợi trước Tòa án càng cao.

———————————————————————————————————————————————————

Hãy liên hệ để được tư vấn và hỗ trợ kịp thời: